Uganda: thee, teamwork en de voetafdrukken van Dombo.

De eerste week, het Tea Research Institute in Rwebitawa

7 dagen lang werken we met het team van Solidaridad in het tea research centre van Rwebitaba om de eerste machines te gebruiken voor specialty thee. Te onderwijzen, leren en de cultuur van Uganda te leren kennen. Verschillende uitgenodigde geïnteresseerden komen hier naar toe om kennis te maken met de introductie van specialty thee in Uganda.

Niemand in Uganda wist waarvoor deze machines waren, ze stonden in plastic verpakt al jaren te wachten op dit moment! Ze zijn gedoneerd door US Aid. Uitgepakt en geïnstalleerd voor onze komst zijn we vol verwachting!

Totaal zijn we 2 maanden in Uganda en na deze week gaan we alle thee boeren zelf bezoeken op een rondreis door de theevelden in Uganda.

Kampala, mistige heuvels, theevelden, Bavianen langs de weg… Het klinkt als een film, maar dit was gewoon onze afgelopen week in Uganda: intens, leerzaam, grappig, soms frustrerend, maar vooral hartverwarmend.

Acht dagen lang doken we in thee, mensen, verhalen en de Afrikaanse manier van “het komt wel goed”. En echt: het kwam altijd goed. Dit werd mogelijk gemaakt door de steun en het doorzettingsvermogen van Solidaridad, die hier werkt aan duurzame verandering, samen met lokale communities.

Dag 1: Met alarmlichten over de weg, en kippen op motoren. We We vertrokken vroeg: 7.00 uur de auto in. Ramen dicht, want als je als Mzungu (witte) met je telefoon bij het raam zit, ben je in Kampala zo je telefoon kwijt. Buiten de stad gingen de ramen open en zagen we het échte Afrika: motorfietsen met kippenkooien, hele bananentrossen en soms drie mensen op één motor. Onze chauffeur zette de alarmlichten aan zodat de politie zou denken dat we regeringsmensen waren. Die middag bezochten we een koffieplantage, theeboerin Esther en Julian van “Women in Tea”. We proefden homemade witte thee: kippenvel! Een prachtig voorbeeld van hoe lokale ondernemers groeien en sterker worden.

Dag 2: Doe-het-zelfmachines en magnetron-thee. De volgende ochtend gingen we naar John, een theeboer met indrukwekkende zelfgemaakte machines. Zijn roller, droger en fixatiemachine waren allemaal met de hand gelast.

Wat een vindingrijkheid! Bij boer Baker zagen we hem groene thee fixeren… in een magnetron. Creatiever wordt het bijna niet. Daarna reden we door naar Fort Portal, onze thuisbasis voor de komende tien dagen. Onderweg zagen we zebra’s, nijlpaarden, olifanten en ja… we stonden op de evenaar.

Dag 3: Mist, matoke en machines. We bezochten het prachtige Tea Research Institute, midden in de heuvels met verschillende theeclonen. We checkten of de machines werkten (gelukkig: ja!). ’s Avonds aten we matoke (gestoomde bakbanaan), pompoen, geitenvlees, tomatensaus… wat het ook precies was, het was heerlijk. Hier zagen we hoe natuur en landbouw hier in balans zijn, midden in een rijk ecosysteem waar alles lijkt samen te komen.

Dag 4: Een roller die achteruit rolt. We begonnen de training met 18 deelnemers, terwijl we er 10 verwachtten. ‘Welcome to Uganda, every day, anything can happen’ Na voorstellen, ontbijt en het schoonmaken van de fabriek gingen we thee plukken. Terug binnen bleek de roller achteruit te draaien. Echt waar… “Gewoon twee draadjes omwisselen,” zeiden ze. Fingers crossed voor morgen… Lunch? Die kwam vanzelf, zonder dat iemand er stress van kreeg. ’s Middags kregen we een krachtige presentatie over de positie van vrouwen in de theeketen. Er werd open gesproken over lonen, verantwoordelijkheid en hoe inkomen binnen gezinnen wordt verdeeld. Emotioneel, maar ook hoopvol: iedereen was ervan overtuigd dat dingen beter kunnen, en dat dat ook echt gaat gebeuren. Het ging hier allang niet meer alleen over thee, maar over leven, waardigheid en kansen.

Dag 5: Olifantensporen en een verloren batch. Onze zwarte thee? Helaas overgeoxideerd. Maar onderweg naar het veld, terug om te plukken, zagen we verse olifantensporen, enorme afdrukken en verse mest. Dombo (ons kleine tekenfilm olifantje) was hier duidelijk geweest! We plukten groene thee, maar door een stroomuitval ging de hele batch verloren. Een flinke tegenvaller. Toch bleef de sfeer goed, mede dankzij onze jongste deelnemer, een 20-jarige trainee zonder vriendin “want hij wil eerst nog veel leren”. Gisteren hadden we besproken dat er een verwelkbak nodig was. Vandaag stond hij al klaar, vakkundig in elkaar gezet door het researchteam. Geweldig om te zien hoe snel dingen hier kunnen gaan.

Dag 6: Mist, bavianen en Dombo Black. De dag begon met bavianen langs de weg, een moeder die haar jong aan de staart terugtrok, kleintjes op moeders rug. Zo mooi. In de fabriek maakten we groene thee (dit keer zonder stroomuitval!) en proefden we onze zwarte thee. Verrassend goed! Onze “Rwebitaba Dombo Black” was een succes. De groene thee had een licht vissig randje (te weinig hitte tijdens fixeren), maar toch.. we waren trots! We aten een rolex (chapati met omelet, een favoriet hier), wat fruit en doken vroeg in bed. Het was een dag die me liet nadenken over wat het betekent om hier te werken: uitdagingen, respect en doorzettingsvermogen gaan hand in hand.

Dag 7: Een hond in een tas.. We cupten thee, produceerden, plukten opnieuw en werkten door tot 19.00 uur. Iedereen wist precies wat hij moest doen. Mensen wisselden taken af, schoonmaak gebeurde als vanzelf. Het team draaide als een machine. Onderweg terug zagen we een hond in een tas op een motor. In eerste instantie moesten we lachen. Tot we hoorden dat deze honden naar Congo gaan… als vlees.

Dag 8: De grote finale. De laatste dag in het trainingscentrum. Eén bus deelnemers kwam te laat door een lekke band, maar dat was gelukkig zo gerepareerd. De sfeer was ontspannen, al hing er een soort afscheidspijn in de lucht. We plukten, proefden en maakten thee. Julian begon de dag met mieren in haar schoenen tijdens het plukken. Er werd een slang gespot en weer snel verwijderd. Iedereen bleef kalm en gefocust. Om 21.30 uur namen we afscheid.

Deze week was zoveel meer dan een training. Het was bouwen, leren, lachen, falen en doorzetten, samen. Het waren olifanten op het pad, jongeren met dromen, vrouwen die hun stem lieten horen, veelbelovende zwarte thee met karakter en groene thee die klaar is om nog beter te worden. Dank aan Solidaridad voor hun steun, hun visie en het geloof dat echte verandering begint bij mensen die niet alleen dromen, maar ook doen.

We hebben alle deelnemers regelmatig kunnen spreken, hun verhalen gehoord, hun passie beleefd en toekomstplannen doorgenomen. Met een kleine groep van hen gaan we een tweede week thee maken omdat de groep te groot was om het goed te doen.

We zijn nog lang niet klaar, sterker nog, we zijn net begonnen! We zijn hier 2 maanden en onze reis gaat beginnen! We gaan de theeboeren persoonlijk ontmoeten en opzoeken in hun theetuinen.